• Laurine Croes

Kan AI de ouderwetse menselijke vertaler vervangen?

Gratis tools als Google Translate en Linguee worden steeds geavanceerder. Waarom zou je nog op zoek gaan naar een dure vertaler?


Kunstmatige intelligentie zal in de toekomst een nog veel grotere rol gaan spelen in de relatie tussen mens en technologie. AI krijgt een steeds prominentere rol in het bedrijfsleven en neemt in sommige gevallen geschreven communicatie volledig over, zoals bijvoorbeeld de klantenservice chatbot of geautomatiseerde Whatsapp-berichten. Het vertalen van teksten blijft zeker niet achter.


Online vertaalhulpmiddelen (Machine Translations, oftewel MT) zoals Google Translate, Linguee en zogenaamde CAT-tools (Computer-Assisted Translation) maken gebruik van de meest geavanceerde AI technologieën en hebben de kunst en snelheid van het vertalen gerevolutioneerd. Google Translate, veruit de bekendste vertaaltechnologie, vertaalt gebruiksvriendelijk met één druk op de knop honderden talen, wat informatie, communicatie, cultuur en gelegenheid gratis toegankelijk maakt voor iedereen met een internetverbinding. Toch is er minstens één punt waarop AI het niet wint: creatief denken.


De bubbel van machine learning

AI kan (nog) geen creatieve beslissingen nemen, out of the box denken of spontaan een andere wending nemen zoals een menselijk brein dat wel kan. Het is altijd gelimiteerd tot welke informatie het binnenkrijgt van een menselijke programmeur. Een mens kan niet-conventionele, creatieve alternatieven bedenken gebaseerd op ervaring, cultuur, woordspelingen en voor marketingdoeleinden. De intelligente vertaaltool zit vast in een bubbel van wat technologisch is aangeleerd. De bubbel wordt met de jaren groter en groter, maar zelfs Google Translate kan in 2020 nog geen eenvoudige spreekwoorden vertalen met behoud van intentie.


Communicatie met echte mensen

Soms kan een briefing voorafgaande aan een vertaalopdracht leiden tot een tekst met een heel specifieke toon of woordkeuze. Dat hangt volledig af van wat de opdrachtgever ermee wil bereiken. Met een geautomatiseerde vertaling is er maar één optie: de letterlijke vertaling van de tekst. In werkelijkheid kan een tekst op zoveel verschillende manieren vertaald worden als dat er vertalers zijn. De communicatie met de opdrachtgever vooraf kan de eindversie van de vertaling zo sturen dat een bepaalde doelgroep wordt bereikt of zodat een bepaalde overtuiging overkomt. Ook kan de opdrachtgever de vertaler instructies geven om bepaalde termen niet te vertalen of om juist creatief aan de slag te gaan door passages te herschrijven in de doeltaal. Dit alles is onderdeel van de service van Redink en dat zal AI nog niet kunnen bieden.


De kracht zit 'm in de details

Jezelf verstaanbaar maken in een andere taal is tot daaraan toe, maar een bot kan (nog) niet aanvoelen hoe een tekst overkomt of moet overkomen op de lezer. Het verschil tussen 'u' en 'jij' of het Franse 'vous' en 'tu' bestaat bijvoorbeeld niet in het Engels. De tekst wordt op een andere manier formeel geformuleerd. Bepaalde teksten moeten strategisch worden verwoord, bijvoorbeeld omdat het onderwerp gevoelig is of voor creatieve of marketingdoeleinden. Het onderscheid tussen tekstdoelen of lezerspubliek maakt een automatische vertaler niet - deze zal zoeken naar woorden in haar bubbel die het dichtst in de buurt komen van het origineel, maar zal geen contextuele connecties maken om de meest gepaste synoniemen te vinden.


Er bestaan hulpmiddelen die op basis van woordkeuze en interpunctie een inschatting kunnen maken van de tone of voice, maar deze geven slechts een algemeen en zeer oppervlakkig beeld.


Zal AI ooit de vertaler vervangen?

Google Translate bestaat nog maar sinds 2006 en staat nog in de kinderschoenen. Het kan nog geen verbanden leggen tussen een reeks woorden in een zin en situaties in het echte leven. Het kan niet anticiperen hoe de vertaling een tekst zal beïnvloeden. Soms komt het voor dat een tool als Google Translate hele passages perfect vertaalt - geen mens meer nodig! - dat geeft de illusie dat het wél verbanden kan leggen en dat met een grotere woordenschat, en dus een grotere 'bubbel', een dergelijke tool ooit alles perfect zal kunnen vertalen. Daar zou ik niet op rekenen. Een grotere woordenschat zal geautomatiseerde vertalingen zeker nog verder verbeteren, maar meer data betekent alleen maar dat het algoritme meer keuze heeft, niet waaróm het een bepaalde keuze moet maken. Dat verklaart dat het uren duurt om een goede slogan of advertentie te vertalen, al helemaal als die moet rijmen. Creatief denken: dát is het verschil!


 Redink ©2020 

| Algemene Voorwaarden | Terms & Conditions |