• Laurine Croes

Waarom je beter een transcreator kan zoeken dan een vertaler

Want hoe vertaal je nou eigenlijk spreekwoorden? Komt je humor nog wel over? En die subtiele woordspeling dan? Terwijl je doelgroep in de ene taal schaterlacht, klikken lezers in een andere taal verveeld door. Moet je nou een hele nieuwe tekst gaan schrijven om een Engels publiek te bereiken? Nee (niet helemaal).

Misschien heb je nog nooit gehoord van de term transcreation? Ik praat je even bij. Transcreation is een combinatie van vertalen en creatief schrijven. In de eerste plaats is het doel vertalen, maar er kan van een letterlijke vertaling worden afgeweken als dat doelgericht en creatief verantwoord is. Wat betekent dat? Sommige delen van de tekst worden vertaald, andere delen worden met behoud van de kernboodschap herschreven in de doeltaal.


Wat is een transcreator?

Een transcreator is zowel copywriter als vertaler. Hij of zij heeft twee of meer talen volledig onder de knie, maar dat is niet alles: ook heeft een transcreator kennis van de cultuurverschillen, emoties en gedragingen en zelfs politieke taboes in verschillende landen. Daarom zijn transcreators vaak tweetalig of in het buitenland opgegroeid. Daarnaast moet een transcreator creatief kunnen schrijven en echt met woorden kunnen spelen! Als een vertaling een soort puzzel is; op iedere plek past één puzzelstukje uit de doos, dan is een transcreatie meer een soort lego, waarbij je iets probeert na te maken met stukjes in alle mogelijke kleuren, vormen en combinaties. Het hangt volledig af van de creatieve schrijver wat het eindresultaat wordt van je vertaalde tekst. Natuurlijk zijn er ook gradaties in. Soms wat meer puzzel, soms wat minder lego.


Een beroemd voorbeeld is de Nederlandse vertaling van de Harry Potterboeken, door Wiebe Buddingh. Dit artikel legt mooi uit hoe de keuzevrijheid in de vertaling van Buddingh de boekenreeks hebben 'verreikt' en tot zo'n razend succes hebben gemaakt in Nederland. Zo zijn zelfs de namen van de Engelse personages, plaatsen en instellingen veranderd om gelijke emoties op de wekken in een Nederlands lezerspubliek. Gaat dat te ver? Nee, want J.K. Rowling bedacht dergelijke namen niet zomaar; ze zijn sprekend - met een specifiek doel uitgekozen voor dat specifieke personage en dat doel gaat verloren in het Nederlands. Dus Buddingh gebruikt zijn creatieve brein om de boeken te reconstrueren in het Nederlands om een gelijk effect na te bootsen.


Welk doel heeft transcreation?

Het doel van transcreation is dus niet alleen de tekst te vertalen, maar het hele concept erachter: waarom is in de brontaal voor bepaalde woorden of woordcombinaties gekozen? Transcreation kan worden ingezet in de literatuur, voor promotie, branding of voor marketingdoeleinden.


Zo heten de Vegetarische Kipstuckjes van De Vegetarische Slager in Engeland "What The Cluck"- naast de vegetarische worstjes genaamd "Little Willies" in Engeland een enorme hit! Waarom? Onderzoek wijst uit dat productnamen met "vegetarisch" of "plantaardig" in de naam, minder goed verkopen dan vegetarische producten die dat niet hebben. Het bedenken van een nieuwe productnaam voor het Engelse publiek is dus een verkoopstrategie. Daarnaast heeft het mogelijk ook te maken met de controverse rondom benamingen van vlees in het gebruik van vegetarische producten. In Nederland moest het bedrijf van de Voedsel- en Warenautoriteit al een aantal namen veranderen, hoewel de Vegetarische Kipstuckjes mochten blijven. Mogelijk heeft het bedrijf daardoor toch afstand gedaan van een Engelse vertaling in de vorm van "Vegan Chicken Chunks".

Een ander voorbeeld van transcreation in branding zag je op de flessen van Coca-Cola, waarop voornamen stonden afgebeeld. De marketingstunt van het Amerikaanse merk was aangepast op een groot aantal verschillende landen, Nederland tot Vietnam en Zuid-Afrika, met de meest voorkomende namen van het betreffende land afgebeeld op de flessen. Transcreation communiceert met de doelgroep!


Er zijn ook talloze voorbeelden van de noodzaak van transcreation omdat een letterlijke vertaling in de doeltaal een andere betekenis heeft, zoals vaak het geval in het Chinees, en wanneer een tekst moet rijmen, zoals bijvoorbeeld de jingle van Haribo. Een transcreator brengt de kernboodschap van zo'n zin over, hoewel de tekst er anders uitziet:


Engels: Kids and grown-ups love it so, the happy world of Haribo!


Duits: Haribo macht kinder froh und erwachsene ebenso!


Nederlands: Haribo maakt kinderen blij, ouderen horen ook daarbij!


Italiaans: Haribo è la bontà, che si gusta  ad ogni età!



Waarom je beter een transcreator kan kiezen dan een vertaler

Een vertaler zal alléén de puzzelstukjes aan elkaar leggen. De tekst is woord voor woord een anderstalige kopie van het origineel. Een dergelijke vertaling heeft de voorkeur voor bijvoorbeeld medische bijsluiters, technische handleidingen, jaarverslagen, datalijsten en dergelijken. Voor sales- en marketingdoeleinden is het wenselijk een transcreator in te schakelen die jouw doelgroep ook daadwerkelijk weet aan te spreken. Het belangrijkste voordeel van een goede transcreator is dat deze persoon in eerste instantie vertaler is met een rijke woordenschat. Een goede vertaler is niet per definitie ook een goede transcreator, maar andersom juist wel.


 Redink ©2020 

| Algemene Voorwaarden | Terms & Conditions |